De moskeeën van Sarajevo — een complete gids
Discover Sarajevo Walking Tour with Local Guide
Wat zijn de voornaamste moskeeën in Sarajevo?
De belangrijkste moskeeën van Sarajevo zijn de Gazi Husrev-begmoskee (1531), de grootste Ottomaanse moskee op de Balkan en het architecturale middelpunt van Sarajevo; de Keizersmoskee (Careva džamija, 1457), de oudste moskee van de stad; en de Ali Pasha-moskee (1560), bekend om zijn sierlijke verhoudingen. Ze bevinden zich allemaal in of bij Baščaršija en zijn open voor niet-moslimbezoekers buiten de gebetstijden.
Sarajevo wordt soms de “stad van de moskeeën” genoemd — een benaming die overdrijft (Istanbul heeft er meer, evenals veel Midden-Oosterse steden) maar de dichtheid van islamitische architectuur in de oude stad goed weergeeft. Binnen Baščaršija en zijn directe omgeving staan vijf belangrijke Ottomaanse moskeeën op tien minuten lopen van elkaar, alle daterend uit de 15de tot 17de eeuw. Deze gids behandelt de voornaamste en legt uit hoe je ze respectvol bezoekt.
Gazi Husrev-begmoskee
De Gazi Husrev-begmoskee (Gazi Husrev-begova džamija) is de belangrijkste moskee in Bosnië-Herzegovina en de architecturaal meest significante op de Balkan buiten Turkije. Gebouwd in 1531 onder de Ottomaanse gouverneur Gazi Husrev-beg, is ze ontworpen in de klassieke Ottomaanse stijl uit de periode van Suleiman de Grote — een enkele koepel boven de bidruimte, een elegant drieloogportaal en een slank minaret van 47 meter.
Het interieur is het fraaiste in Sarajevo: een hoge centrale koepel op een vierkante bidruimte, met sierlijke kalligrafische opschriftbanden, beschilderd ornament en een luchter neergehangen aan een lange ketting dicht bij de vloer op de traditionele manier. De houten minber (kansel) en de galerij van de muezzin zijn origineel 16de-eeuws werk. De mihrab (bidnis die de richting van Mekka aangeeft) is fijn gesneden kalksteen.
De waqf (religieuze stichting) gefinancierd door Husrev-beg was de economische motor van het vroege Sarajevo — de inkomsten uit de bazaar en de karavanseral die hij ook bouwde ondersteunden de moskee en haar verbonden instellingen eeuwenlang.
De moskee is open voor bezoekers buiten de gebetstijden. Entree is gratis; donaties worden gewaardeerd. Vrouwen dienen hun hoofd te bedekken (sjaals soms beschikbaar bij de deur). Schoenen moeten worden uitgetrokken.
De Discover Sarajevo-wandeltour met een lokale gids behandelt de moskee en het omliggende Ottomaanse complex in context, met uitleg over het waqf-systeem en de rol van de moskee in het Ottomaanse stadsleven.
Keizersmoskee (Careva džamija)
De Keizersmoskee ligt een paar minuten lopen naar het zuiden van het Gazi Husrev-begcomplex, bij de Miljacka-rivier. Ondanks haar naam is ze bescheiden — een eenkoepeloverdekte structuur met een klein voorplein. Ze werd oorspronkelijk gebouwd in 1457, waarmee ze de oudste moskee in Sarajevo is, hoewel ze in het begin van de 16de eeuw ingrijpend werd herbouwd onder sultan Suleiman en opnieuw na latere schade.
De naam “Keizersmoskee” (careva = van de keizer, d.w.z. de sultan) onderscheidt haar van moskeeën gebouwd door provinciale gouverneurs als privéstichtingen — deze moskee werd direct gefinancierd uit de keizerlijke schatkist. Het interieur is eenvoudig en vredig; ze trekt minder toeristen dan de Gazi Husrev-begmoskee.
De moskee bevindt zich bij de Baščaršija-tramhalte, vijf minuten lopen van de Sebilj-fontein. Gratis entree; schoenen uittrekken; hoofdbedekking voor vrouwen.
Ali Pasha-moskee (Ali-pašina džamija)
Gebouwd in 1560–1561 door Ali Pasha van Cengic, staat de Ali Pasha-moskee bij Sarajevanen bekend als een van de meest elegante van de stad. Ze ligt iets buiten het hoofdtoeristische circuit — op de zuidoever van de Miljacka, tien minuten lopen van Baščaršija — wat betekent dat ze doorgaans rustig is. De enkele koepel, het achthoekige trommeldeel en het slanke minaret vormen een bijzonder harmonieuze compositie. Het interieur is geschilderd in blauw, groen en goud in een schema uit de 19de eeuw.
Deze moskee wordt minder bezocht dan het Gazi Husrev-begcomplex maar biedt een authentiekere ervaring van een actieve buurtmoskee. Gratis entree.
Ferhadija-moskee (Ferhat-begova džamija)
Gebouwd in 1562 door de gouverneur Ferhad-beg Vucjakovic, staat de Ferhadija-moskee bij de westelijke rand van Baščaršija. Architecturaal is ze een voorbeeld van de klassieke Ottomaanse provinciale stijl — koepel, portaal, enkel minaret — maar ze is het meest opmerkelijk vanwege haar locatie: ze staat op het punt waar de Ottomaanse stad overgaat in de Habsburgse wijk, met de overdekte Bezistan-marktzaal in de buurt.
Baščaršija-moskee
Een van de kleinere en minder gevierde moskeeën in Baščaršija, de Baščaršija-moskee (ook Atmejdan džamija genoemd) staat in een klein binnenplaatsje net ten zuidwesten van de Sebilj-fontein. Ze wordt vaak over het hoofd gezien door bezoekers die de hoofdtoeristische route volgen naar het Gazi Husrev-begcomplex. De moskee dateert uit de 16de eeuw en is gerestaureerd. Ze is zeer vredig in de vroege ochtend.
Bezoeksetiquette
Alle voornaamste moskeeën van Sarajevo zijn actieve gebedsplaatsen. Dit zijn de belangrijkste punten voor etiquette:
Timing: Ga niet naar binnen tijdens de gebedsoproep (die circa 5 minuten duurt) of tijdens het eigenlijke gebed (10–15 minuten na de oproep). Het vrijdagmiddaggebed is het belangrijkste; toegang voor niet-moslims is beperkt vóór en tijdens de Džuma (circa 12:00–13:30, tijd varieert per seizoen).
Schoenen: Trek schoenen uit bij de ingangsdrempel. Schoenopslag is doorgaans aanwezig bij de deur.
Kleding: Vrouwen moeten hun hoofd bedekken. Een sjaal is essentieel; leen er een bij de ingang als je er geen hebt meegebracht. Mannen dragen bij voorkeur lange broeken, geen shorts. Beide geslachten bedekken schouders.
Fotograferen: Vraag toestemming voor je fotografeert in de bidruimte. In veel Sarajevaanse moskeeën is dit toegestaan, maar wees discreet en fotografeer geen mensen in gebed. De buitenkant en binnenplaatsen zijn in het algemeen vrij te fotograferen.
Stilte en gedrag: Spreek zachtjes; telefoons op stil. Onderbreek geen gebeden en ga de bidruimte niet in als er gebeden wordt.
Donaties: Een kleine donatie (2–5 BAM) is gepast bij een toeristenbezoek. Veel moskeeën hebben een collectebus bij de ingang.
Context: de islam in Bosnië
De Bosnische islam, ontwikkeld over vier eeuwen Ottomaanse heerschappij en blootstelling aan Midden-Europese cultuur, heeft een eigen karakter. Bosnische moslims (Bosniakken) zijn overwegend soennitisch met de hanafitische rechtsschool, dezelfde mainstream Ottomaanse school als in Turkije. De soefiordes (tariqa’s) waren historisch invloedrijk; de Bektashi- en Qadiri-orden hadden derwisjeloge in Bosnië. De Blagaj Tekija (zie de Blagaj-gids) is het best bewaarde voorbeeld.
De religieuze praktijk van Bosnische moslims is in het algemeen gematigd vergeleken met het Arabisch Schiereiland; de sluier is niet universeel en alcohol wordt zonder beperkingen geserveerd in Sarajevo. De communistische periode (1945–1992) onderdrukte de openbare religieuze praktijk in wisselende mate; de periode na de oorlog zag een heropleving van moskeebezoek en islamitische institutievorming, gedeeltelijk als identiteitsverklaring na de genocide.
Voor de volledige context van vier geloven in Sarajevo, zie de Jeruzalem van Europa-gids. Voor het Ottomaanse erfgoed buiten de stad plaatst de gids over Ottomaans erfgoed in Bosnië de moskeeën in het bredere regionale beeld.
Veelgestelde vragen over De moskeeën van Sarajevo — een complete gids
Mogen niet-moslims de moskeeën in Sarajevo bezoeken?
Welke gebetstijden moet ik vermijden?
Is er entreeprijs voor de Gazi Husrev-begmoskee?
Wat is de oudste moskee in Sarajevo?
Hoeveel moskeeën zijn er in Sarajevo?
Topervaringen
Boekbare activiteiten met geverifieerde prijzen en directe bevestiging op GetYourGuide.
